Podpowiadamy, jakie świadczenia przysługują po śmierci najbliższego

Świadczenia przysługujące najbliższym nie mają na celu zrekompensowania utraty ludzkiego życia, jednak mogą stanowić konkretne wsparcie materialne dla bliskich, którzy znaleźli się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i życiowej, zwłaszcza w aspekcie majątkowym.

Kto może starać się o zadośćuczynienie?


Nie ma znaczenia czy zgon osoby bliskiej nastąpił w chwili wypadku, czy do śmierci poszkodowanego doszło po upływie pewnego czasu. Istotne jest tylko to, że do zgonu poszkodowanego doszło w związku z doznanymi obrażeniami ciała.

O odszkodowanie może wystąpić każdy najbliższy członek rodziny, a o kryterium bliskości nie decydują więzy krwi, ale faktyczny stopień bliskości i zależności (nie tylko materialnej), co oznacza że mogą to być osoby pozostające w związkach nieformalnych (np. konkubent) lub niespokrewnione (np. pasierb, macocha itp.)


W związku ze śmiercią bliskiego w wielu przypadkach można wystąpić o wszystkie lub przynajmniej niektóre z poniższych świadczeń.


Odszkodowanie w związku ze znacznym pogorszeniem się sytuacji życiowej (art. 446 § 3 k.c.)


Może o nie wystąpić każdy najbliższy członek rodziny poszkodowanego, który doznał znacznego pogorszenia się sytuacji materialnej. Wartość takiego odszkodowania powinna być stosowna, co oznacza że w każdej sprawie zależna będzie od indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i osobistej najbliższych.


Należy pamiętać, że pogorszenie sytuacji życiowej powinno uwzględniać zarówno szkody obecne jak i przyszłe, które dają się choć w pewnym stopniu oszacować. Na przykład:

  • utrata pomocy w wychowywaniu i opiece nad małoletnimi dziećmi albo innymi domownikami, którzy z uwagi na wiek lub chorobę takiej pomocy wymagają;

  • znaczne osłabienie aktywności życiowej, zawodowej, społecznej (porzucenie lub radykalna zmiana realizowanych planów, np. zaniechanie dalszej edukacji, pracy, izolacja, apatia, agresja)

Wysokość odszkodowania za śmierć osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym zależna jest od indywidualnej sytuacji życiowej osoby bliskiej, dlatego zawsze konieczne jest przedstawienie jak wyglądało życie przed wypadkiem, jak po wypadku i porównanie.


Zwrot poniesionych kosztów leczenia lub kosztów pogrzebu osobie, która poniosła te koszty (art. 446 § 1 k.c.)


Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Oznacza to, że każdy kto poniósł koszty leczenia poszkodowanego, który zmarł lub poniósł koszty pogrzebu związane z pochówkiem, na podstawie przedstawionych dowodów (rachunki, faktury) może wystąpić do zakładu ubezpieczeń o zwrot tych kosztów (chodzi o zwrot np. kosztów opłat cmentarnych, opłat związanych z uroczystościami pogrzebowymi zwyczajowo przyjętymi, np. stypa ale także zakup trumny, miejsca na cmentarzu, odzieży żałobnej, nagrobka, itp.).


Warto pamiętać, że zasiłek pogrzebowy nie podlega zaliczeniu na poczet należnego odszkodowania z art. 446 § 1 k.c., co oznacza że mimo jego otrzymania nadal można wystąpić do zakładu ubezpieczeń o zwrot poniesionych kosztów pogrzebu.


Renta alimentacyjna


Można o nią wystąpić, jeżeli na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec innej osoby (np. rodzic zobowiązany był do utrzymywania swoich dzieci), osoba taka może domagać się od zakładu ubezpieczeń renty obliczonej stosownie do swoich potrzeb oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania stosunku alimentacyjnego jest to tzw. renta obligatoryjna czyli obowiązkowa, a starać się o taką rentę może tylko osoba w stosunku do której, zmarły był zobowiązany do alimentacji.


Świadczenie w postaci renty może przysługiwać także innym osobom bliskim, którym zmarły dobrowolnie i w sposób stały dostarczał środków utrzymania, jeśli jednocześnie za przyznaniem takiej renty przemawiają zasady współżycia społecznego – jest to tzw. renta fakultatywna. W tym przypadku uprawniona jest do niej każda osoba, względem, której zmarły dostarczał środków na jej utrzymanie, nie będąc w ogóle to tego zobowiązany przepisami prawa, robił to zatem dobrowolnie i jednocześnie nie sprzeciwiały się temu zasady współżycia społecznego (np. nie dotyczy tzw. „utrzymanka” itp.).

Zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę


Nie mają charakteru materialnego. Nie są też w żaden sposób uzależnione od majętności osoby bliskiej i osoby, która zginęła w wypadku. Decydujące znaczenie mają tu wyłącznie faktycznie istniejące bliskie relacje oraz krzywda związana z bólem i cierpieniem po stracie osoby bliskiej, które trzeba jedynie udowodnić.

Osoby które straciły w wypadku osobę bliską przed 03.08.2008 r. mogą wystąpić o zadośćuczynienie za naruszenie ich dobra osobistego na postawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c . a osoby które straciły bliskiego po tej dacie na podstawie art. 446 § 4 k.c. mogą wystąpić o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na skutek śmierci osoby bliskiej.

Krąg osób, które mogą wystąpić o zadośćuczynienie jest szeroki, należy też pamiętać, że małżeństwo czy więzy krwi są jednym z ważniejszych elementów ale nigdy nie jedynym, np. mogą istnieć więzy krwi, ale relacje mogły mieć charakter patologiczny. Wówczas zadośćuczynienie nie będzie należne lub nie było więzów krwi, ale relacje były bardzo bliskie i wówczas zadośćuczynienie będzie należne (np. pasierb, macocha, ojczym). Najważniejszy jest stopień zażyłości i bliskości emocjonalnej, która została w związku ze śmiercią poszkodowanego zerwana oraz stopień doznanej krzywdy. Nie istnieją obecnie żadne przepisy regulujące wysokość takiego świadczenia a jego wysokość w dużej mierze opiera się o orzecznictwo sądowe.


autor: Anna Szwecka

Facebook Fanpage

© 2020 by ​Odszkodowania-Info | Wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka Prywatności